Geometrie in de tempel
de maçonnieke bouwsymboliek verklaard aan de hand van de kathedraal van Amiëns
M. Gout
Na een beknopte inleiding over de herkomst en de belangrijkste kenmerken van
de door de gotische kathedralenbouwers gebruikte symboliek, laat de auteur
aan de hand van talrijke foto's van de kathedraal van
Amiëns zien, hoe de middeleeuwse bouwmeesters deze symboliek vormgaven.
Tenslotte wijst hij aan de hand van talrijke voorbeelden op de overeenkomsten tussen
de in deze kathedralen toegepaste symboliek en de bouwsymboliek in de huidige
vrijmetselarij.
Over de plotselinge opbloei
van West-Europa in de 11e eeuw is al veel geschreven. Voor een deel was dit het
gevolg van fysieke factoren, zoals een afname van oorlogen en een lichte
klimaatverbetering, waardoor verhandelbare overschotten ontstonden en mensen
vrijkwamen voor niet-productieve arbeid.
Op de jaarmarkten van Noord-Frankrijk (Normandië, Picardië, Champagne en
Ile de France) verdrongen zich handelaren uit heel Europa voor met name
graan en wollen stoffen.
Kruisvaarders vestigden zich in Palestina en studenten trokken de Pyreneeën over,
om in het grotendeels nog islamitische Spanje de daar bewaard gebleven kennis van
de klassieke Oudheid te bestuderen. Op een gegeven moment waren hun aantallen
dermate groot, dat op de universiteiten daar naast Arabisch de colleges tevens
in het Latijn werden gegeven en een bloeiende handel in het vertalen van klassieke
manuscripten ontstond.
Anderen namen deel aan de kruistochten en werden in het Midden-Oosten
geconfronteerd met een veel hoger technologisch niveau.
Hoewel de maatschappij tot aan het einde van de Middeleeuwen haar feodale karakter
bleef behouden, veroorzaakte al deze impulsen een doorbreking van een eeuwenlange
provinciale verstarring en bood ook aan mensen van nederige afkomst mogelijkheden
tot maatschappelijke ontplooiing in een van de vele nieuwe beroepen.
In Noord-Frankrijk nam men gretig al die nieuwe kennis in zich op. Met name het
neoplatonische gedachtengoed (de idee dat de aarde
slechts kwalitatief van de hemel verschilt), zoals dat al eerder door christelijke
schrijvers als Augustinus en Boëthius was verwoord en verbond dit met
pythogorese getallensymboliek (de wiskundige grondslag
van de schepping), Romeinse bouwtechniek (Vitruvius) en Arabische rekenkunde en
technisch vernuft.
Onder invloed van de school van Chartres ontstond
hieruit in de 11e tot 13e eeuw de gotische kathedraal: een westeuropese afspiegeling
van de hemel op aarde, met een eigen symboliek die vooral gebaseerd was op de
meetkundige toepassing van de getallen drie, vier en vijf (en veelvouden daarvan),
waarbij
• het getal vier de materiële wereld symboliseerde
• het getal drie het actief geestelijke aspect, en
• het getal vijf (als resultante) het volmaakte,
het goddelijke.
.-.
uitgeverij de Steensplinter
